پیش از آنکه به بررسی عوامل ایجاد چین و چروک دور چشم و کرم دور چشم بپردازیم، خوب است بدانیم که خطوط اطراف چشم و به طور کلی چین و چروک صورت، به دو دسته اصلی خطوط پویا (Dynamic) و خطوط ایستا (Static) تقسیم میشوند.
این نوع چین و چروک دور چشم در اثر انقباضهای ماهیچهای مکرر مانند لبخند زدن یا اخم کردن و معمولا در سنین بین ۲۰ تا ۳۰ سالگی به وجود میآید. برای مثال چروکهای گوشه خارجی چشم که به خطوط پنجه کلاغی شهره هستند یا خط اخم بین دو ابرو، از آن جملهاند.
چین و چروکهای پویا با برخی عادتها مانند تنگ کردن چشم، دست کشیدن مداوم به پوست صورت یا خوابیدن به پهلو و روی صورت تشدید میشوند. با گذشت زمان، افزایش سن و تغییراتی که در بافت پوست ایجاد میشود خطوط پویا بیشتر شده و در صورت عدم مراقبت، کمکم به چروکهای ایستا بدل میشوند.
برخی دیگر از چین و چروکها مانند افتادگی پلکها یا خطوط زیر چشم، با وجود عدم انقباض ماهیچهای و حتی زمانی که ماهیچهها در حال استراحت هستند، قابل مشاهدهاند.
دلیل به وجود آمدن این نوع چین و چروک دور چشم معمولا آسیبهایی است که تحت تاثیر عواملی چون افزایش سن، قرار گرفتن در معرض نور خورشید، سیگار کشیدن و عادات غذایی نامناسب به پوست میرسد. در این حالت، خشکی پوست، کاهش سطح کلاژن، الاستین و آنتی اکسیدانهای پوست و از دست رفتن خاصیت ارتجاعی و ضخامت آن، دلیل به وجود آمدن چین و چروک دور چشم است.
مهمترین عوامل ایجاد چین و چروک دور چشم و افزایش آن را میتوان در این ۶ مورد خلاصه کرد:
افزایش سن در انسان با کاهش برخی از مهمترین فاکتورهای اصلی شادابی و جوانی پوست همراه است. از آن جمله میتوان به فیلترهایی مهم نظیر کلاژن، الاستین، آنتی اکسیدانها و ویتامینهایی نظیر A ،B و C در پوست اشاره کرد. کاهش ضخامت و انعطافپذیری پوست و افزایش رادیکالهای آزاد پوست در فقدان آنتی اکسیدانها، از نتایج بالا رفتن سن است.
میتوان با قطعیت گفت که اشعههای مضر خورشید مانند UVA و UVB از مهمترین عوامل پیری پوست و ایجاد چین و چروک دور چشم هستند. اشعههای UV میتوانند کلاژن پوست را از بین برده و به افزایش خطوط اطراف چشم دامن بزند.
یکی از عوامل اصلی ایجاد چین و چروک دور چشم، به خصوص چینهای پنجه کلاغی، سیگار کشیدن است. سیگار باعث تجزیه کلاژن و الاستین پوست میشود. از طرف دیگر، سیگار میتواند عروق خونی را تنگتر کرده و همین مسئله میزان اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز پوست را کاهش میدهد. برای همین هم هست که مصرف سیگار از عوامل مهم ایجاد چین و چروک اطراف چشم شناخته میشود.
خوابیدن روی صورت و فشار گونهها به بالش، باعث افزایش چین و چروک دور چشم میشود. اخم کردن، لبخند زدن، چشمک زدن و… نیز از جمله رفتارهایی است که به چروکهای پویا دامن زده و به مرور تبدیل به چروکهای ایستا میشوند.
حساسیتهایی نظیر حساسیت فصلی که به التهاب و خارش چشم منجر میشود، بر افزایش چین و چروک دور چشم تاثیر بسیاری دارد. داشتن آلرژی و به دنبال آن جاری شدن اشک و دست کشیدن به چشم و اطراف آن، میتواند به ایجاد خطوط زیر چشم منتهی شود.
مصرف زیاد خوراکیهای قندی که آنتی اکسیدان کمی دارند، بر ایجاد چین و چروکهای پوست موثر است. در مقابل مصرف غذاهایی همچون میوهها و سبزیجات، که سرشار از آنتی اکسیدانها و ویتامینها هستند، میتوانند روند پیری پوست را به تعویق بیاندازند.
کرمها و سرمهای تخصصی حاوی ترکیبات فعال میتوانند در بهبود وضعیت پوست اطراف چشم مؤثر باشند:
رتینوئیدها: تحریک کلاژنسازی و کاهش خطوط ریز. ویتامین C: آنتیاکسیدانی قوی برای روشنسازی و بهبود آسیب ناشی از UV. اسید هیالورونیک: آبرسانی عمقی و پرکنندگی خطوط سطحی. پپتیدها: تقویت ساختار سلولی و کمک به ترمیم پوست.در مواردی که خطوط عمیقتر هستند یا درمانهای خانگی پاسخگو نباشند، گزینههای زیر پیشنهاد میشوند:
بوتاکس: کاهش فعالیت عضلات برای جلوگیری از تعمیق چروکهای حرکتی (ماندگاری ۴ تا ۶ ماه). فیلرهای پوستی: پرکنندههایی برای خطوط عمیق که ظاهر جوانتری به چشمها میدهند. لیزر درمانی: مانند Fraxel یا CO۲ برای بازسازی سطح پوست و تحریک کلاژن. میکرونیدلینگ و RF: تحریک بازسازی طبیعی پوست با ایجاد زخمهای کنترلشده. لایهبرداری شیمیایی: بهبود رنگ، بافت و کیفیت پوست اطراف چشم.دور چشم یکی از حساسترین نواحی پوست بدن است و مشکلاتی مانند تیرگی، پف و چین و چروک کرم دور چشم میتوانند ظاهر فرد را خسته و پیرتر نشان دهند. شناخت علل ایجاد این مشکلات اولین قدم برای مراقبت و درمان مؤثر است. در این مقاله به بررسی علمی و تخصصی عوامل مختلفی که باعث مشکلات دور چشم میشوند پرداخته شده است.
تیرگی دور چشم یکی از رایجترین مشکلات است و معمولاً به دلایل زیر در دور چشم ضد چروک ایجاد میشود:
ژنتیک و وراثت: برخی افراد به طور طبیعی پوست نازکتری در ناحیه دور چشم دارند که رگهای خونی زیر پوست مشخصتر هستند و باعث تیرگی میشوند.
خستگی و کمخوابی: کاهش کیفیت و کمیت خواب باعث تجمع مایعات و افزایش رنگدانهها در اطراف چشم شده و تیرگی ایجاد میکند.
افزایش سن: با گذر زمان، نازک شدن پوست و کاهش تولید کلاژن باعث شفاف شدن پوست و نمایان شدن تیرگی زیر چشم میشود.
آلرژیها: آلرژی و التهاب مزمن میتواند باعث گشاد شدن رگهای خونی و تجمع رنگدانهها شود.
سبک زندگی نامناسب: مصرف زیاد نمک، الکل، سیگار و کمآبی بدن میتواند تیرگی دور چشم را تشدید کند.
پف دور چشم معمولاً ناشی از تجمع مایعات و التهاب است و میتواند دلایل متعددی داشته باشد:
احتباس آب: مصرف زیاد نمک و کمآبی باعث تجمع مایعات در اطراف چشم و ایجاد پف میشود.
خواب ناکافی: کمخوابی و بیخوابی شبانه باعث کاهش تخلیه مایعات و تورم پلکها میشود.
آلرژی و التهاب: واکنشهای آلرژیک باعث التهاب بافت زیر چشم و پف میشوند.
پیری و کاهش الاستیسیته پوست: با افزایش سن، بافت چربی زیر چشم جابجا شده و باعث ایجاد کیسه یا پف میشود.
ژنتیک: برخی افراد به طور طبیعی مستعد پف یا کیسههای زیر چشم هستند.
چین و چروک یا خطوط ریز در اطراف چشم معمولاً به دلیل ترکیبی از عوامل داخلی و خارجی ایجاد میشوند:
حرکات مکرر صورت: خندیدن، اخم کردن و جمع کردن چشمها باعث خطوط دینامیک میشوند که به مرور زمان تبدیل به چروک ثابت میشوند.
نور خورشید و اشعه UV: اشعه UVA و UVB باعث تخریب کلاژن و الاستین پوست میشود و روند ایجاد چین و چروک را تسریع میکند.
کاهش کلاژن و الاستین با سن: کاهش تولید این پروتئینها باعث نازک شدن پوست و افتادگی آن شده و خطوط ریز ایجاد میکند.
خشکی پوست: پوست خشک و کمتحرک مستعد ایجاد چین و چروک زودرس است.
آلودگی هوا: ذرات معلق و رادیکالهای آزاد باعث آسیب سلولی و افزایش چین و چروک میشوند.
استرس و کمخوابی: افزایش هورمون کورتیزول و کاهش ترمیم سلولی باعث تشدید مشکلات دور چشم میشود.
رژیم غذایی نامناسب: کمبود ویتامینها، آنتیاکسیدانها و آب کافی پوست را مستعد تیرگی، پف و چروک میکند.
در بسیاری از افراد، مشکلات دور چشم به صورت ترکیبی ظاهر میشوند؛ به عنوان مثال، پف و تیرگی همزمان دیده میشوند یا چین و چروک با تیرگی همراه است. تشخیص دقیق نوع مشکل و علت ایجاد آن، کلید انتخاب روش درمان و مراقبت مؤثر است.
نتیجهگیری: مشکلات دور چشم مانند تیرگی، پف و چین و چروک ناشی از ترکیبی از عوامل ژنتیکی، سن، سبک زندگی، تغذیه، خواب و عوامل محیطی هستند. شناخت این علل و تغییر سبک زندگی، محافظت در برابر نور خورشید، خواب کافی و مراقبت روزانه از پوست، اولین قدم برای پیشگیری و درمان مؤثر این مشکلات است. مراقبت به موقع و منظم باعث حفظ شادابی، جوانی و سلامت پوست دور چشم میشود.